विराटनगरमा अवैध अस्पतालको कालो कारोबार: नियमनविहीन लापरबाहीले बिरामीको ज्यानमाथि सङ्कट

विराटनगर: कोशी प्रदेशको स्वास्थ्य हबका रूपमा चिनिने विराटनगरमा अवैध अस्पतालहरूको बिगबिगीले बिरामीको ज्यानमाथि निर्मम खेलबाड भइरहेको छ। प्रदेश सरकार र विराटनगर महानगरपालिकाको नियमन र अनुगमनको घोर लापरबाहीले यहाँका सर्वसाधारण ठगिनुका साथै उचित उपचारको अभावमा ज्यान गुमाउन बाध्य रहेकाे हालैको एउटा हृदयविदारक घटनाले यो कुरोको पुष्टि गरेको छ—विराटनगर-९ को श्री अस्पतालमा ८ महिने शिशुको लापरबाहीपूर्ण उपचारका कारण ज्यान गएको छ। यस्ता घटनाहरूले यहाँको स्वास्थ्य सेवाको विश्वसनीयतामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएका छन्।

श्री अस्पतालको क्रूर लापरबाही
शनिबार (मे १०, २०२५) श्री अस्पतालमा ८ महिने शिशुको निधन भएको घटनाले स्थानीयवासीमा आक्रोश छाएको छ। शिशुका बुवा विश्व राजबंशीका अनुसार, सामान्य ज्वरो देखिएपछि शिशुलाई हस्पिटल चोक नजिकैको बालबालिका क्लिनिकमा लगिएको थियो, जहाँ डा. राजेश यादवले उपचार गरे। अवस्था बिग्रिएपछि डा. यादवले नै श्री अस्पतालमा भर्ना गर्न सुझाए। निमोनिया भएको जानकारी पाएपछि शिशुलाई भर्ना गरियो, तर राति १२ बजेपछि अवस्था गम्भीर बन्दा डा. यादव अस्पतालमा उपस्थित भएनन्। अभिभावकको बारम्बारको आग्रहका बाबजुद उनले भिडियो कलमार्फत मेडिकल अफिसरलाई निर्देशन मात्र दिए। बिहान ४ बजेसम्म पनि डाक्टर नआउँदा शिशुको बिहान ५ बजे मृत्यु भयो। डा. यादव भने मृत्युको दुई घण्टापछि मात्र अस्पताल पुगे। 
परिवारले श्री अस्पताल दर्ताविहीन र गैरजिम्मेवार भएको आरोप लगाएका छन्। यो अस्पतालले कानुनी मापदण्ड पूरा नगरी लामो समयदेखि सञ्चालन गरेको र कोशी अस्पतालबाट ‘राम्रो उपचार’ को बहानामा बिरामी रेफर गरेर ठगी गर्ने गरेको पाइएको छ। 

नियमनको अभाव, अवैध अस्पतालको बिगबिगी
विराटनगरमा श्री अस्पताल एक्लो होइन। हाम्रो अस्पताल, मकालु एवरेस्ट, ग्रीन क्रस, सञ्जीवनी, र विराटनगर सिटी अस्पतालजस्ता थुप्रै अस्पतालहरू अवैध रूपमा सञ्चालित छन्। यी अस्पतालहरूले “आधारभूत अस्पताल सञ्चालन मापदण्ड, २०८१” (मन्त्रिस्तरीय निर्णयबाट स्वीकृत, मिति: २०८२.०१.०८) को ठाडो उल्लङ्घन गरेका छन्। मापदण्डअनुसार, अस्पतालहरूले निःशुल्क आधारभूत सेवा, २४सै घण्टा आकस्मिक सेवा, बहिरङ्ग सेवा, फार्मेसी, प्रयोगशाला, एक्स-रे, र स्थानीय आवश्यकताअनुसार अन्तरङ्ग सेवाको व्यवस्था गर्नुपर्छ। तर, यी अस्पतालहरूमा यस्ता न्यूनतम पूर्वाधार र सेवाहरूको अभाव छ। 

अस्पतालहरुको लज्जास्पद अवस्था:

कतिपय अस्पतालको फार्मेसी जिङ्क शीटको टहरामा सञ्चालित छ र प्रयोगशाला पनि श्रेणी बिहिन छ, जुन गम्भीर बिरामीको उपचारका लागि अयोग्य छ। 

लाइसेन्स नविकरणको बेवास्ता: श्री अस्पताल जस्तै अन्य धेरै अस्पतालहरुले लाइसेन्स नविकरण गरेका छैनन्। यी अस्पतालहरूले SOP (Standard Operating Procedures) को पालना नगरेर बिरामीको स्वास्थ्यसँग खेलबाड गरिरहेका छन्।

पूर्वाधारको अभाव: यी अस्पतालहरूमा विशेषज्ञ चिकित्सक, आधुनिक प्रयोगशाला, फार्मेसी, र आकस्मिक कक्षको व्यवस्था छैन। धेरैजसो अस्पतालहरूले जटिल शल्यक्रिया र उपचारको दाबी गर्छन्, तर न्यूनतम उपकरण र जनशक्तिको कमीले बिरामीको ज्यान जोखिममा पर्छ।

ठगीको सञ्जाल: सिटी सफारी र अटो चालकको कमिसन खेल

विराटनगरमा अवैध अस्पतालहरूले बिरामी ल्याउन सिटी सफारी र अटो चालकहरूलाई प्रयोग गर्ने गरेको खुलासा भएको छ। यी चालकहरूलाई कमिसनको लोभमा बिरामीहरूलाई यस्ता अयोग्य अस्पतालहरूमा पुर्‍याउने र मोटो रकम असुल्ने गिरोह सक्रिय छ। कोशी अस्पताललगायत सरकारी सुविधाबाट रेफर गरिएका बिरामीहरूलाई ‘राम्रो उपचार’ को बहानामा यस्ता अस्पतालमा लैजाने र अत्यधिक शुल्क लिने प्रवृत्तिले सर्वसाधारण ठगिएका छन्। छिमेकी मुलुक भारत र नेपालका दुर्गम क्षेत्रबाट उपचारका लागि आउने बिरामीहरू यो ठगीको सञ्जालमा फस्ने गरेका छन्। 

नियमनको घोर लापरबाही

प्रदेश सरकार र विराटनगर महानगरपालिकाले अस्पतालहरूको नियमित अनुगमन नगर्दा यस्ता गैरकानुनी गतिविधिहरू मौलाएका छन्। सम्बिन्धत कार्यालयलेहरुले यस्ता अवैध अस्पतालहरूको दर्ता, नविकरण, र सञ्चालन मापदण्ड जाँचमा चरम उदासीनता देखाएका छन्। आधारभूत अस्पताल सञ्चालन मापदण्ड, २०८१ को कार्यान्वयनमा शून्य प्रगति छ। स्थानीय प्रशासनको यो लाचारीले बिरामीको ज्यानमाथि सङ्कट निम्त्याएको छ। 

ज्यान गुमाउनेहरूको तथ्याङ्क बढ्दो

श्री अस्पतालमा ८ महिने शिशुको निधन एउटा उदाहरण मात्र हो। नियमनविहीन अस्पतालहरूको लापरबाहीले विराटनगरमा उचित उपचार नपाएर ज्यान गुमाउनेको सङ्ख्या बढ्दो छ। गलत निदान, अयोग्य चिकित्सक, र न्यूनतम उपकरणको अभावले धेरै बिरामीले अनाहकमा ज्यान गुमाएका छन्। यस्ता अस्पतालहरूले आर्थिक लाभका लागि बिरामीको स्वास्थ्यसँग खेलबाड गरिरहेका छन्। 

सरोकारवालाको आक्रोश: ‘कहिले हुन्छ कारबाही?’

स्थानीयवासी र सरोकारवालाहरूले यस्ता अवैध अस्पतालहरूमाथि तत्काल कारबाहीको माग गरेका छन्। “स्वास्थ्य हब भनिने विराटनगरमा यस्तो ठगी र लापरबाही किन? प्रदेश सरकार र महानगरपालिका किन मौन छन्?” एक स्थानीयले प्रश्न गरे। बिरामीहरूले गुणस्तरीय उपचारको सट्टा आर्थिक र मानसिक शोषण भोग्नुपरेको गुनासो गरेका छन्। 

स्वास्थ्य हबको पहिचान सङ्कटमा

विराटनगरको स्वास्थ्य हबको पहिचान अवैध अस्पतालहरूको कालो कारोबार र नियमनको अभावले सङ्कटमा परेको छ। श्री अस्पतालको लापरबाहीले ८ महिने शिशुको ज्यान गएको घटना एउटा चेतावनी हो। यदि सम्बन्धित निकायले तत्काल कदम नचाले, थप बिरामीले अनाहकमा ज्यान गुमाउनेछन्। यो घोटाला केवल स्वास्थ्य क्षेत्रको असफलता होइन, यो त मानवतामाथिको अपराध हो। अब चुप लागेर बस्ने समय छैन—विराटनगरका बिरामीको ज्यान जोगाउन कडा कदम चाल्नैपर्छ । 

यसको अर्को फ्लोअप पनि आउने छ ।